ایده شهر 15 دقیقه ای برای اولین بار توسط کارلوس مورنو، استاد دانشگاه سوربن، مطرح شد. آقای مورنو برای اولین بار در یک کنفرانس در سال 2016 از این رویکرد حرف به میان آورد. ولی عمده تحقیقات و پژوهشات و همچنین کارهای عملی در این زمینه به بعد از سال 2020 و با آغاز پاندمی کرونا صورت پذیرفت. این رویکرد بر اساس برنامهریزی شهری انسان محور است. هدف آن فراهم آوردن امکان دسترسی سریع به نیازهای روزمره (مانند خدمات، امکانات آموزشی، تفریحی، و درمانی) در شعاع 15 دقیقهای از محل زندگی با استفاده از روشهای حملونقل پایدار (پیادهروی، دوچرخهسواری، حملونقل عمومی) است.
اولین اثر رسمی
بعد از کنفرانس سال 2016، اولین اثر رسمی در موضوع شهر 15 دقیقه ای که توسط کارلوس مورنو منتشر شد، مقاله ای بود به نام ” شهر 15 دقیقه ای: پارادایم جدید برنامه ریزی شهری ” . وی سپس در سال 2021 در اثری تاثیرگذار با نام ” معرفی شهر 15 دقیقه ای؛ پایداری، تاب آوری و هویت مکان در شهرهای بعد از پاندمی ” ، به معرفی کامل این مدل پرداخت. مورنو و همکارانش در این تحقیق ریشه شکل گیری ایده شهر 15 دقیقه ای را در تاثیرات منفی خودروها بر شهر عنوان کردند ولی این شیوه برنامه ریزی را پاسخی به چالش های پاندمی کووید 19 خواندند. از نظر آنها، پاندمی COVID-19 نیاز به بازنگری در برنامهریزی شهری را بهویژه در زمینه دسترسی به خدمات و تابآوری شهرها نمایان کرد. این بحران بهعنوان یک کاتالیزور برای پذیرش و تطبیق مفهوم شهر 15 دقیقهای عمل کرد. در این تحقیق ابعاد شهر پانزده دقیقه ای در 4 بعد دسته بندی شد که عبارت بودند از :
-
- چگالی: چگالی بهینه جمعیت برای حمایت از ارائه خدمات و مصرف منابع.
- نزدیکی: اطمینان از اینکه خدمات ضروری در فاصله کوتاهی قرار دارند و دسترسی را افزایش میدهند.
- تنوع: محلههای چندمنظوره که نشاط اقتصادی و شمولیت را ترویج میکنند.
- دیجیتالیسازی: استفاده از فناوری برای بهبود ارائه خدمات و ارتقای تجربه زندگی شهری.
مدل مفهومی مورنو برای شهر 15 دقیقه ای
مفهوم شهر پانزده دقیقهای رویکردی تحولآفرین در برنامهریزی شهری ارائه میدهد که بر پایداری، تابآوری و مشارکت جامعه تأکید دارد. این مفهوم بهدنبال ایجاد محیطهای شهری است که ساکنان بتوانند نیازهای روزمره خود را در فاصلهای کوتاه برآورده کنند و بدین ترتیب کیفیت زندگی و تأثیرات زیستمحیطی را بهبود بخشند.
